Taşınabilir Görüntüler Takımı

Başlık, ilk anda yazının konusu ile ilgili net bir açıklama getirmemiş olabilir. Ancak “görüntüler takımı” iyi bir gözlemcinin aklına yüksek olasılıkla ilk gelebilecek olan “fotoğraf”ın çeşitli tanımlarından yalnızca biridir. Evet, fotoğraflardan oluşan, gerçek yaşam hakkında hafif, pratik ve dürüst bir müzedir görüntüler takımı.
Fotoğrafın çeşitli tanımları olabileceğini belirtmiştim. Öyle çoktur ki aslında bunlar, ancak yalnızca birkaçı ilerideki satırlarda belirecek olanlardır. Fotoğraf dünyanın ölçeğiyle oynar; bir gerçeklik minyatürüdür.( Kocaman gökdelenleri 24x36’lık çerçevelere sığdırmak...) Ayrıca görsel bir şifre olan fotoğraf hızlı bir not alma biçimidir. Kimi fotoğrafçılar bilim adamları kimliğine bürünürler, onlar sanki dünyanın envanterini çıkarmaya çalışırlar. Yani çekilen her kare bir bilgi değerindedir, fotoğraf çekmek , fotoğraf biriktirmek bilgiyi ve beraberinde dünyayı biriktirmek gibi bir şeydir. Bu durum aslında içten içe izleyicinin de hoşuna gider, sanki o da fotoğrafçıyla birlikte oralara gitmiş, olaylara tanık olmuş edasına bürünür, çeşitli deneyimlere kolayca sahip olduğunu sanır ki bu gerçekte bir yanılgıdır,çünkü onlar bire bir yaşamayıp izleyici kalmakla yetinirler, böylece gerçek anlamda bir deneyimden bahsetmek mümkün olamaz. Kimileri ise pratik amaçlar için fotoğraf çeker. Örneğin anıları saklı tutmak için ya da tüketimlerini doğrulamak için. ”Tüketim “e örnek olarak tatil fotoğraflarını verebiliriz; turistik bir yeri (örn: Pizza Kulesini) çekerken çoğumuza fotoğrafın içinde illa bizim de olmamız gerekiyormuş gibi gelir, burada asıl amaç oraya gitmiş olmayı kanıtlamaktır. Bu noktadan çıkarak, fotoğrafın belge ya da başka bir deyişle kanıt oluşturduğunu söyleyebiliriz. Gezerken, bunu ispat amaçlı, fotoğraf çekenlerin yanı sıra sadece fotoğraf çekmek için gezenler de vardır. İkinci durumda “gezmek” fotoğraf biriktirmek için bir stratejidir. Mümkün olduğunca çok sayıda fotoğraf çekmek , o kadar çok konu yakalamaktır, çünkü fotoğrafta konu hep öne çıkar. Karenin içindeki görüntüde yorum ,bir resimdekine oranla çok azdır hatta hiç yoktur. Yorumdan bahsetmek gerekirse; fotoğraftaki yorum, gerçekliği daha önce hiç görülmemiş bir şekilde göstermekle olur.
Gerçek bir zaman dilimi oluşturup, anı durduran, onu ilksiz ve sonsuz kılan fotoğraf hareketli görüntülere oranla daha fazla akılda kalır. Bu yüzden de bilgilendirme amaçlı olduğunda daha da bir değerlidir. Okumaya kolay kolay yanaşmayan insanları bilgilendirmek için hazırlanmış gazetelerde bol bol fotoğraf kullanılır. Bizim toplumumuzu düşündüğümüzde , popüler gazetelerin neden bu kadar çok fotoğraf kullandığını anlamak çok da zor değildir. Oysa yetenekli ve bilgili okuyucular buna çok fazla ihtiyaç duymaz, zaten bu tarz okuyucuya yönelik gazeteler hem çok az fotoğraf kullanırlar hem de genelde renksiz (siyah-beyaz) olurlar. Bir düşünce yazısındaki kilit noktaları çözmek, yorum yapıp, anlamlar çıkarmak bir fotoğrafın bize sunduğu hazır gerçekliği kavramaktan daha zordur. Böyle bir konuya gelmişken gazetecilere de değinmeden geçmek olmaz. Ama önce bunun fotoğrafla olan bağlantısını kuralım. Fotoğraf çekmek pasif gözlemin ötesinde bir şeydir. Kişi olayı görür, değerlendirir ya makinasını eline alıp deklanşöre basar ya da buna hiç yeltenmez bile. Burada kilit nokta , görebilmek, değerlendirmek ve önem bağışlamaktır. Fotoğraf çekmeye ahlaki bir boyut ve sonra da bir muhabir katalım. İnsanlar birbirlerini ve hatta kendilerini öldürürken fotoğrafçının makinasının arkasında kalması çok tartışılmış, eleştirilmiştir. Ancak o an çekilen o görüntü tarihi bir kanıt, o olayları yaşamamış insanlara bir ibret mesajı, uyarı, haberdar etmedir. Buradan daha iç açıcı bir örneğe geçelim. Ünlü birinin fotoğrafı meraklısı için ondan bir parça gibi görülür ve çok önemlidir. Aslında bu kısmen doğru sayılabilir. (Elvis Presley’in , Hitchcock’un, Lenny Kravitz’in, Hitler’in vs. nasıl göründüğünü bilmemek...) Görüntü, tam olmasa da kişiliğe dair bir ipucu gibi görüldüğünde durum daha iyi açıklanmış olabilir.
Kısaca toparlamak gerekirse; fotoğrafın burda yazamadığım daha bir sürü anlamı, işlevi vs. vardır. Dünyaya farklı gözlerle bakan ya da güçlü bir gözlem yeteneğine sahip olanlar, fotoğrafın gücünden yararlanıp bunu başkalarına da aktarabilme fırsatına sahiptirler. Amaçlar, nedenler değişse de araç aynıdır, fotoğraf... Estantene, diyafram, odak uzaklığı, renkler, dialar, deklanşör ve taşınabilir görüntüler dünyasına hoşgeldiniz...